Któż zwróciłby uwagę na tę niepozorną „budę z hot dogami” zajmującą szczelnie wybrukowany skwer w otoczeniu kilku stolików, nad których rozmieszczeniem żaden architekt przestrzeni z pewnością nie uronił ani jednej myśli? A jednak do baru Bæjarins Beztu Pylsur przy ulicy Tryggvagata codziennie ustawiają się wygłodniałe albo po prostu ciekawskie tłumy turystów oraz tubylców.
Islandia
Islandczycy mają wód termalnych pod dostatkiem do tego stopnia, że zimową porą podgrzewają nimi chodniki, aby uchronić je przed oblodzeniem. Kolejnym etapem abstrakcji w wykorzystaniu geotermii okazało się… wsadzenie jacuzzi do oceanu. Geotermalna plaża Nauthólsvík, położona na południu Rejkiawiku, oferuje kąpiel w podgrzewanej (!) zatoce uformowanej przy pomocy importowanego z zagranicy żółtego piasku.
Jeden z parkingów w Parku Narodowym Þingvellir różni się od pozostałych. Zamiast osobówek, zajmują go busy wypożyczalni sprzętu nurkowego, który schnie na około na wszelkich możliwych barierkach okalających asfaltowy plac. Podczas gdy w jednej furgonetce podpisywane są ekstremalne zgody formalne, w innej, za plastikową zasłonką, przebierają się ci, którzy już za chwilę zanurzą się z słynnej szczelinie tektonicznej.
Legendy o osobliwościach islandzkiej kuchni kazały mi sądzić, że wikińska cząstka w duszach współczesnych Islandczyków jest wciąż silnie wykształcona. Obawy przed nordyckim barbarzyństwem na talerzu mają przede wszysykim twarz… opalanej i gotowanej głowy owcy (svið), choć zepsuty rekin (hákarl) nie pozostaje daleko w tyle w tym wyścigu. Tego drugiego udało mi się upolować w menu restauracji Café Loki.
Jak to zrobić, żeby napisać post o Islandzkim Muzeum Fallologicznym i jednocześnie uniknąć konieczności dodawania alertu o treściach pornograficznych? Mam nadzieję, że pomoże mi w tym wymyślna nazwa owej jednostki wystawienniczej. Ciężko mi będzie jednak ukryć, że w środku na odwiedzających czeka kolekcja około 300 zwierzęcych penisów.
„A może chodźmy do Maca?” – to zdanie na pewno nie padnie na Islandii z jednej bardzo prostej przyczyny – McDonald’s wyprowadził się stąd w 2009 roku. Do wykurzenia globalnego fastfoodowego giganta walnie przyczynił się zainaugurowany rok wcześniej i bardzo wyraźnie tu odczuwalny kryzys ekonomiczny. Załamanie kursu islandzkiej korony wykończyło Złote Łuki, skazane na obwarowany wysokimi opłatami celnymi import większości składników. Świętej pamięci McDonald’s od podjęcia próby podboju Islandii w 1993 roku zdążył dorobić się zaledwie trzech restauracji i to wyłącznie na terenie stolicy.
Najstarsze zdjęcia w zbiorach Muzeum Fotografii w Rejkiawiku datowane są na okolice roku 1860. To w dużej mierze wykonana przez bezimiennych fotografów dokumentacja ówczesnej codzienności. Odwiedzenie wystawy grozi więc przeniesieniem się do dziewiętnasto- i dwudziestowiecznej stolicy Islandii.
Nie będę ukrywał, że muzea sztuki – w szczególności tej uznawanej za współczesną lub nowoczesną – nieczęsto pojawiają się na moich podróżniczych szlakach. Hafnarhús stał się jednym z nielicznych wyjątków bynajmniej nie z uwagi na swoje szczególne przymioty, chyba że za taki uznać położenie w ścisłym centrum Rejkiawiku, które – wobec czasowej nadwyżki ostatniego dnia pobytu – wykreowało spontaniczną okazję poznawczą.
Żeby przenieść się w czasie do rejkiawickich realiów z wieku XIX i XX, trzeba przenieść się spory kawałek od centrum islandzkiej stolicy. Około 7 kilometrów – to dystans, jaki w linii prostej dzieli plac Austurvöllur od wyjątkowego skansenu Árbær położonego na wschodnich rubieżach miasta.
Islandzka plama gorąca, której moc wydobywa się na powierzchnię za sprawą oddalania się od siebie płyt litosferycznych, nie istnieje od wczoraj, jednak mimo tego, woda – w szczególności ta ciepła – wcale nie tak dawno temu nie była jeszcze dostępna na wyciągnięcie ręki do kranu. Swoista kolebka elitarnej niegdyś na terenie Rejkiawiku geotermalności znajduje się we wschodniej części miasta – w miejscu, którego nazwa natychmiast zdemaskuje jego unikalne właściwości. Laugardalur przetłumaczyć można jako „dolinę gorących źródeł”, które nie wymagały tutaj szczególnej wgłębnej eksploracji, aby umożliwić wykorzystanie ciepła wnętrza Ziemi.
Jakie obrazy rysuje w Twych myślach hasło „wulkan”? Będę zgadywał: skalisty stożek tryskający pod sam nieboskłon żywoczerwoną lawą. Taki widok to pierwszy naziemny etap erupcji, który niesie za sobą kolejne dotyczące zagospodarowania nowo wydobytego materiału, który zastyga niedługo po opuszczeniu krateru. Proces ten odbywa się raptownie, przez co powstające warstwy skalne nie mają możliwości odbycia pełnej krystalizacji do stanu bliskiego wystawnej płycie nagrobnej. Powstają więc nieregularne, dość jednolite kolorystycznie, porowate pola lawowe, których nieuporządkowana struktura warunkuje istnienie jaskiń innych niż te „klasyczne” – krasowe, do których zapewne przywykliśmy. Bohater niniejszego wpisu to właśnie taka „inna” jaskinia: inna, bo powstała w lawie oraz inna, bo odznaczająca się dość prostym, wzdłużnym przebiegiem pretendującym ją do miana „tunelu”.
Jeśli nie zdążyliście się jeszcze zastanowić, dlaczego Złoty Krąg, podbijający listy turystycznych przebojów na Islandii, zyskał tak szlachetne imię, nic straconego. Z ofertą zadośćuczynienia przychodzi Wodospad Gullfoss stanowiący jedną z atrakcji na tej bodaj najsłynniejszej islandzkiej trasie turystycznej. To od jego nazwy, tłumaczonej jako Złoty Wodospad, bierze swój początek cały złotokręgowy marketing.
Halo, halo! Czy są tu jeszcze tacy, którzy uchowali się przed topową islandzką ciekawostką obwieszczającą wszem wobec, że polski gejzer, angielski geyser, hiszpański géiser, szwedzki gejser czy nawet uzbecki geyzer i litewski geizeris zawdzięczają swoje brzmienie najsłynniejszemu gejzerowi na Islandii określanemu właśnie imieniem Geysir? Doprawdy trudno na międzynarodowej palecie językowej znaleźć jakiś wyrazisty odchył od tej normy. Wycieczki uwzględniające w swym planie obszar geotermalny w Dolinie Haukadalur zyskały więc status kultowych turystycznych pielgrzymek do korzeni i to nie tylko samego nazewnictwa gejzerowego, lecz do zjawiska samego w sobie.
Co łączy ryft oceaniczny z ustrojem demokratycznym? Odpowiedź na to pytanie, niebędące wbrew pozorom wybitnie kanciastym klickbeitem, znajduje się w Parku Narodowym Þingvellir, jednej z atrakcji islandzkiego Złotego Kręgu, która niezbędne do zaistnienia w turystycznej świadomości pieczątki popularności zebrała już w przedbiegach.
Þúfa (lub – przy wykorzystaniu wyłącznie podstawowego zestawu łacińskich literek – Thufa) oznacza kępę lub niewielkie wzgórze. Oba te tłumaczenia są w kontekście bohaterki niniejszego posta trafne, choć najbardziej adekwatne byłoby chyba ich połączenie – kępiaste wzgórze. Jeśli nie wiecie jak wygląda taki twór, zapraszam Was do rejkiawickiego portu – spróbujmy dowiedzieć się, dlaczego ten dziwny obiekt zajął prominentną lokalizację na końcu nadoceanicznej promenady.
Przewodnik prowadzący otwarty spacer po Rejkiawiku (który skądinąd bardzo polecam) określił nowoczesny kwartał na północy stolicy mianem Manhattanu. Nie jestem pewien, czy to trafne określenie, skoro najwyższy budynek w mieście mierzy 73 metry i bynajmniej nie jest położony w manhattańskim sektorze. Bez wątpienia jest tu jednak nowocześnie, a nawet i niekiedy futurystycznie. Kwintesencja tych doznań estetycznych ogniskuje się w intrygującej szklanej bryle sali koncertowej Harpa.
Przewodnik prowadzący otwartą wycieczkę spacerową po Rejkiawiku (którą skądinąd z całego podróżniczego serduszka polecam) przyznał, że to najczęściej „instagramowany” obiekt islandzkiej stolicy. Zajął miejsce na północnym nabrzeżu miasta i faktycznie, nawet zimą, musiałem chwilę zaczekać na swoją kolej do zdjęcia. Lokalizacja rzeźby zapewnia drugoplanowe, miłe dla oka pokazy słonecznych refleksów w wodnej toni. Do ich uzyskania potrzebne jest jednak słońce, które – jak widać po zdjęciu tytułowym – nie odwiedziło Rejkiawiku tamtego zimowego poranka.
W październiku 1986 roku doszło do kolejnego z serii spotkań Ronalda Reagana i Michaiła Gorbaczowa zmierzających nieuchronnie do niespiesznego acz konsekwentnego rozmontowywania Związku Radzieckiego. Napięcia mogące powstawać na styku ścierających się odmiennych idei i poglądów ukuły pojęcie „neutralnego gruntu”, który w szeroko pojętych celach stabilizujących gości znamienitych, lecz często oportunistycznych względem siebie gości. W przypadku dwudniowych obrad październikowych Reagan‑Gorbaczow przesłankę tę wzięto sobie do serca aż nadto, wysyłając głównych decydentów ówczesnych realiów politycznych… na Islandię.
Nie macie jeszcze dość wodospadów?… Ach, no tak. Zapomniałem, że nie mam możliwości poznania Waszej odpowiedzi przed opublikowaniem wpisu. Uznam więc, że przełknięcie jeszcze jeden. Obiecuję, że to już ostatni (przynajmniej do czasu mojego ewentualnego powrotu na Islandię). Naprawdę szkoda byłoby go pominąć. Seljalandsfoss wraz ze Skógafossem tworzą niemal nierozłączny (dzieli je zaledwie 30 kilometrów) wodospadzi duet na południowym wybrzeżu Krainy Ognia i Lodu.
„Diamenty są wieczne” – śpiewała Shirley Bassey w czołówce kolejnego z filmów o Jamesie Bondzie, noszącym zresztą ten sam przewrotny tytuł. Te z islandzkiej diamentowej plaży z pewnością nie są. To „zwykłe” bryły lodowe, o ile zwykłą godzi się nazwać lodowcową drobnicę, która – po spowodowanej globalnym ociepleniem defragmentacji – zaległa na nabrzeżu spowitym czarnym piaskiem, powstałym ze sproszkowanych skał wulkanicznych. Bondowskie nawiązanie jest w tej historii nieprzypadkowe, bowiem pobliska laguna lodowcowa Jökulsárlón – źródło lodowych „diamentów” – aż dwukrotnie stała się planem filmowym produkcji, w których agent 007 udowadniał, że nie imają się go prawa fizyki ani fizjologii. Jak na ironię, w tym dwuelementowym gronie nie znalazła się bynajmniej ta dowodząca diamentowej wieczności.