Jak pokazuje współczesna mapa lotów transatlantyckich, przestrzeń powietrzna nad Grenlandią oferuje dogodne połączenie między Ameryką Północną a Europą. Choć więc w czasie drugiej wojny światowej największa wyspa globu uniknęła okupowania przez żadną ze stron konfliktu, stanowiła dla sił alianckich wygodny strategicznie amerykańsko-europejski przystanek lotniczy. Funkcję jednego z takich pit stopów pełniła położona we Wschodniej Grenlandii baza Bluie East Two.
natura
Sermilik oznacza „miejsce, w którym jest lód”. To określenie, będące imieniem fiordu stanowiącego wodne połączenie komunikacyjne z wioską Tiilerilaaq (dawniej Tiniteqilaaq), jest wybitnie nieprzypadkowe. Zaryzykuję wręcz twierdzenie, że to unikalna na skalę światową pływająca galeria rzeźb lodowych autorstwa Matki Natury. Wraz z wkomponowanymi weń kolorowymi drewnianymi domkami niewielkiej osady, stała się bodaj najpiękniejszym pejzażem, jaki ujrzały moje oczy we wschodniej Grenlandii.
Jeden z parkingów w Parku Narodowym Þingvellir różni się od pozostałych. Zamiast osobówek, zajmują go busy wypożyczalni sprzętu nurkowego, który schnie na około na wszelkich możliwych barierkach okalających asfaltowy plac. Podczas gdy w jednej furgonetce podpisywane są ekstremalne zgody formalne, w innej, za plastikową zasłonką, przebierają się ci, którzy już za chwilę zanurzą się z słynnej szczelinie tektonicznej.
Nim puszczę wodze opisowej fantazji, winien jestem komunikacji autobusowej na Jeju kilka słów uznania: z jej pomocą rzeczywiście da się dotrzeć niemal do każdego zakątka wyspy. Zdarza się jednak, że odstępy czasowe pomiędzy poszczególnymi kursami grafikują w harmonogramie dziennym nawet godzinne oczekiwanie pośrodku tak zwanego niczego, które nader rzadko meldująca się w moim światopoglądzie optymistyczna natura kazałaby zapewne zinterpretować, jako niepowtarzalną okazję do obcowania z jejuańską przyrodą. Kiedy jednak na szali jest dotarcie do lawowego tunelu Manjanggul przed jego zamknięciem, doprawdy trudno zagonić mózg do zachwytu nad bezkresną zielonością wszelaką.
Jakie obrazy rysuje w Twych myślach hasło „wulkan”? Będę zgadywał: skalisty stożek tryskający pod sam nieboskłon żywoczerwoną lawą. Taki widok to pierwszy naziemny etap erupcji, który niesie za sobą kolejne dotyczące zagospodarowania nowo wydobytego materiału, który zastyga niedługo po opuszczeniu krateru. Proces ten odbywa się raptownie, przez co powstające warstwy skalne nie mają możliwości odbycia pełnej krystalizacji do stanu bliskiego wystawnej płycie nagrobnej. Powstają więc nieregularne, dość jednolite kolorystycznie, porowate pola lawowe, których nieuporządkowana struktura warunkuje istnienie jaskiń innych niż te „klasyczne” – krasowe, do których zapewne przywykliśmy. Bohater niniejszego wpisu to właśnie taka „inna” jaskinia: inna, bo powstała w lawie oraz inna, bo odznaczająca się dość prostym, wzdłużnym przebiegiem pretendującym ją do miana „tunelu”.
Jeśli nie zdążyliście się jeszcze zastanowić, dlaczego Złoty Krąg, podbijający listy turystycznych przebojów na Islandii, zyskał tak szlachetne imię, nic straconego. Z ofertą zadośćuczynienia przychodzi Wodospad Gullfoss stanowiący jedną z atrakcji na tej bodaj najsłynniejszej islandzkiej trasie turystycznej. To od jego nazwy, tłumaczonej jako Złoty Wodospad, bierze swój początek cały złotokręgowy marketing.
Halo, halo! Czy są tu jeszcze tacy, którzy uchowali się przed topową islandzką ciekawostką obwieszczającą wszem wobec, że polski gejzer, angielski geyser, hiszpański géiser, szwedzki gejser czy nawet uzbecki geyzer i litewski geizeris zawdzięczają swoje brzmienie najsłynniejszemu gejzerowi na Islandii określanemu właśnie imieniem Geysir? Doprawdy trudno na międzynarodowej palecie językowej znaleźć jakiś wyrazisty odchył od tej normy. Wycieczki uwzględniające w swym planie obszar geotermalny w Dolinie Haukadalur zyskały więc status kultowych turystycznych pielgrzymek do korzeni i to nie tylko samego nazewnictwa gejzerowego, lecz do zjawiska samego w sobie.
Co łączy ryft oceaniczny z ustrojem demokratycznym? Odpowiedź na to pytanie, niebędące wbrew pozorom wybitnie kanciastym klickbeitem, znajduje się w Parku Narodowym Þingvellir, jednej z atrakcji islandzkiego Złotego Kręgu, która niezbędne do zaistnienia w turystycznej świadomości pieczątki popularności zebrała już w przedbiegach.
Nie macie jeszcze dość wodospadów?… Ach, no tak. Zapomniałem, że nie mam możliwości poznania Waszej odpowiedzi przed opublikowaniem wpisu. Uznam więc, że przełknięcie jeszcze jeden. Obiecuję, że to już ostatni (przynajmniej do czasu mojego ewentualnego powrotu na Islandię). Naprawdę szkoda byłoby go pominąć. Seljalandsfoss wraz ze Skógafossem tworzą niemal nierozłączny (dzieli je zaledwie 30 kilometrów) wodospadzi duet na południowym wybrzeżu Krainy Ognia i Lodu.
„Diamenty są wieczne” – śpiewała Shirley Bassey w czołówce kolejnego z filmów o Jamesie Bondzie, noszącym zresztą ten sam przewrotny tytuł. Te z islandzkiej diamentowej plaży z pewnością nie są. To „zwykłe” bryły lodowe, o ile zwykłą godzi się nazwać lodowcową drobnicę, która – po spowodowanej globalnym ociepleniem defragmentacji – zaległa na nabrzeżu spowitym czarnym piaskiem, powstałym ze sproszkowanych skał wulkanicznych. Bondowskie nawiązanie jest w tej historii nieprzypadkowe, bowiem pobliska laguna lodowcowa Jökulsárlón – źródło lodowych „diamentów” – aż dwukrotnie stała się planem filmowym produkcji, w których agent 007 udowadniał, że nie imają się go prawa fizyki ani fizjologii. Jak na ironię, w tym dwuelementowym gronie nie znalazła się bynajmniej ta dowodząca diamentowej wieczności.
Kiedy – po jakichś pięciu godzinach spędzonych w miotanym podmuchami bocznego wiatru busie – pilot-przewodnik z zadatkami na kierowcę wyczynowego zapowiadał następny i zarazem końcowy przystanek, licznik powtórzeń nazwy Jökulsárlón – gdyby tylko ktoś takowy prowadził – wskazywałby już wysokie kilkadziesiąt. Dotarcie do upragnionego celu wycieczki na południowe wybrzeże Islandii uznałem za idealną okazję, by w końcu nauczyć się wymawiać tę nazwę, która – choć skomplikowana fonetycznie, odwdzięcza się znaczeniową prostotą tłumaczoną jako: laguna rzeki lodowcowej lub nieco zgrabniej i bardziej po polsku: laguna na rzece lodowcowej.
Tak – to on! Prawdziwy islandzki celebryta urzekający swym wizerunkiem na Instagramie i okładkach katalogów biur podróży. Kto nie ma zdjęcia Skókafossu (lub ze Skógafossem – w zależności od upodobań), nie był na Islandii… No może nieco przesadziłem, wszak znajduje się on ponad 150 kilometrów od Rejkiawiku.
Prawidła wszechświata zazwyczaj działają w sposób następujący: jest sobie oddzielony od kontynentalnego zgiełku grubą oceaniczną obramówką islandzki skrawek lądu oraz tak zwana reszta świata. Obie te rzeczywistości wchodzą sobie w drogę nadzwyczaj rzadko, jak na współczesne realia globalizacji, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę obszary dalece pozarejkiawickie. Zdarzają się jednak na osi czasu tej nienaznaczonej zbytnim wzajemnym zainteresowaniem równoległej egzystencji takie wypadki, przez które niepozorna raczej islandzka wysepka ekspresem trafia na żółte paski informacyjne głównych wydań wiadomości pod każdą szerokością geograficzną. Tak było w 2010 roku, gdy wybuch wulkanu Eyjafjallajökull sparaliżował ruch lotniczy nad znaczną częścią kontynentu europejskiego, powstrzymując samego Baracka Obamę przed wzięciem udziału w pogrzebie Lecha i Marii Kaczyńskich w Krakowie. Tak było również w roku 2021, kiedy świat z zapartym tchem przyglądał się lawie wypływającej z wulkanu Fagradalsfjall.